Ζήτω η 28η Οκτωβρίου 1940.


Αίτησις και Πιστοποιητικό του αγωνιστή του 1821 Ιωάννη Αθ. Φλώρου.

Αίτησις του Ιωάννη Αθ. Φλώρου, κατοίκου Αρχανίου για την αναγνώριση των εκδουλεύσεών του κατά την διάρκεια του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα του 1821, και το πιστοποιητικό των οπλαρχηγών Κοντογιανναίων.Έγγραφα του 1844.



Εν Αρχάνη του Δήμου Μακρακώμης την 13 Ιανουαρίου 1844.
Προς την επί των Στρατιωτικών Β. Γραμματείαν  της επικρατείας.
Ο υποφαινόμενος είμαι κάτοικος του χωρίου Αρχάνη του Δήμου Μακρακώμης της Φθιώτιδος υπηρέτησα την πατρίδα στρατιωτικώς  απαρχής του υπέρ ελευθερίας αυτής αγώνος μέχρη τέλους, τα πιστοποιητικά, των εκδουλεύσεών μου διεύθυναν εις τους κατά καιρούς στρατιωτικάς, επιτροτροπάς  καθώς εις την Γραμματείαν ταύτην ιεραρχικώς διά το αριστείο μου. Κατά δυστυχίαν  όμως μέχρι σήμερον στερούμαι αυτό.Διά ταύτα το αναγγέλνω εν τη παρούση μου  κατ’ επανάληψιν  πιστοποιητικών των οπλαρχηγών, Μ. Κοντογιάννην  και Ν. Κοντογιάννην, παρακαλώ θερμώς να ευαρεστηθή και διατάξει την έκδοσιν του αριστείου μου πεπεισμένος εις την Δικαιοσύνην σας, ότι θέλω εισακουσθεί και υποσημιούμαι με σέβας.
Ο ευπιθέστατος
Ιωάννης Αθανασίου Φλώρος




Εν Αγά του Δήμου Σπερχειάδος  την 13 Ιανουαρίου 1844
Πιστοποιούμεν οι υποφενόμενοι ότι
Ο κύριος  Ιωάννης Αθ. Φλώρος κάτοικος του χωριού Αρχάνη του Δήμου Μακρακώμης της  Φθιώτιδος υπηρέτησεν την πατρίδα στρατιωτικώς απ’ αρχής των υπέρ ελευθερίαν αυτής αγώνος μέχρι τέλους υπό την οδηγίαν ημών και άλλων οπλαρχηγών  του αγώνος  παρευρέθη εις τας μάχας εντός της Υπάτης και εις από τον αυτής εις Γιαννιτζού και εις άλλας πολλάς έδειξεν πάντοτε ζήλον πατριωτισμό και γεναιότητα, όθεν κατ’ αίτησήν του …….. αυτόν το παρόν μας δια να τον  χρησιμεύσει  όθεν ανήκει.
Μ. Κοντογιάννης Συνταγματάρχης
Ν. Κοντογιάννης Αντισυνταγματάρχης

ΠΗΓΗ
Γενικά Αρχεία του Κράτους.

Τις ημύθνη περί πάτρης;

«Η έξοδος του Μεσολογγίου», λιθογραφία του Θ. Βρυζάκη



Το εκήρυξεν ο θείος Όμηρος προ ετών τρισχιλίων: Είς οιωνός άριστος!… Αλλά τις έβαλεν εις πράξιν την συμβουλήν του θειοτάτου αρχαίου ποιητού; Εκ της παρούσης ημών γενεάς τις ημύνθη περί πάτρης;

Ημύνθησαν περί πάτρης οι άστοργοι πολιτικοί, οι εκ περιτροπής μητρυιοί του ταλαιπώρου ωρφανισμένου Γένους;

Άμυνα περί πάτρης δεν είναι αι σπασμωδικαί, κακομελέτητοι και κακοσύντακτοι επιστρατείαι, ουδέ τα σκωριασμένης επιδεικτικότητος θωρηκτά.

Άμυνα πετρί πάτρης θα ήτο η ευσυνείδητος λειτουργία των θεσμών, η εθνική αγωγή, η χρηστή διοίκησις, η καταπολέμησις του ξένου υλισμού και του πιθηκισμού, του διαφθείραντος το φρόνημα και εκφυλίσαντος σήμερον το έθνος, και η πρόληψις της χρεωκοπίας.

Τις ημύνθη περί πάτρης; Και τι πταίει η γλαυξ, η θρηνούσα επί ερειπίων; Πταίουν οι πλάσαντες τα ερείπια. Και τα ερείπια τα έπλασαν οι ανίκανοι κυβερνήται της Ελλάδος.

Αυτοί οι πολιτικοί, αυτοί οι βουλευταί, εκατάστρεψαν το έθνος, ανάθεμά τους.
Κάψιμο θέλουν όλοι τους! Τότε σ' εξεθέωναν οι προεστοί κ' οι «γυφτοχαρατζήδες», τώρα σε «αθεώνουν» οι βουλευταί κ' οι δήμαρχοι.

Το τέρας το καλούμενον επιφανής τρέφει την φυγοπονίαν, την θεσιθηρίαν, τον τραμπουκισμόν, τον κουτσαβακισμόν, την εις τους νόμους απείθειαν.
Μεταξύ δύο αντιπάλων μετερχομένων την αυτήν διαφθοράν, θα επιτύχει εκείνος όστις ευπρεπέστερον φορεί το προσωπείον κ' επιδεξιώτερον τον κόθορνον.

Και σήμερον, νέον έτος έρχεται. Και πάλιν τι χρειάζονται οι οιωνοί; Οιωνοί είναι τα πράγματα.

Μόνον ο λαός λέγει. Κάθε πέρσυ και καλλίτερα.
Ας ευχηθώμεν το ερχόμενον έτος να μη είναι χειρότερον από το έτος το φεύγον.

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Εφημερίς “Ακρόπολις”, 1 Ιαν. 1896

Γενεαλογικοί Πίνακες αρρένων Αρχανίου: Οικογένεια ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ.


Με την ανάρτηση που ακολουθεί αρχίζουμε την παρουσίαση των γενεαλογικών πινάκων(δένδρων) των οικογενειών του Αρχανίου.Η έρευνα αφορά τους άρρενες κάθε οικογένειας, και αυτό οφείλεται στο γεγονός πως μόνον αυτοί καταγράφονταν στα διάφορα έγγραφα, μετά την απελευθέρωση από τους Οθωμανούς.Αξίζει να σημειώσουμε πως τα μητρώνυμα των περιλαμβανομένων στα Μητρώα Αρρένων, άρχισαν να καταγράφονται από  το 1932 και μετά.Τα στοιχεία έχουν αντληθεί από παλαιούς Εκλογικούς καταλόγους(1865-1879-1892-1928), το Μητρώο Αρρένων Αρχανίου 1835-1965, την Κατάσταση των γεωργών Αρχανίου του 1856, διάφορα εκλογικά έγγραφα του 1843 που περιέχουν ονομαστικούς καταλόγους των ψηφισάντων, τις καταστάσεις των τιμηθέντων με Αριστείο για τις λεγόμενες εκδουλεύσεις της Επαναστάσεως του 1821, καθώς επίσης και πληθώρα άλλων εγγράφων  από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους.Η συλλογή και η αξιολόγηση όλων αυτών των στοιχείων  είναι χρονοβόρα και επίπονη, αλλά πιστεύω πως αξίζει τον κόπο, αφού δίνεται για πρώτη φορά η δυνατότητα στον κάθε Αρχανιώτη, με την ανασύσταση του γενεαλογικού του πίνακα να ανασυνθέσει και την ιστορία της οικογένειάς του, να βρεί τις ρίζες του και να θυμηθεί  τους προγόνους του.

____________________________________________________________________________________________________________________________________________

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

Γενάρχης της οικογενείας των Παπαθανασαίων, όπως και εκείνης των Παπαλεξαίων στο Αρχάνι, ήταν ο παπά-Γεώργιος, ιερέας του χωριού την περίοδο πριν την Επανάσταση του 1821.Ο γιός του Αλέξης που γεννήθηκε το 1800, επίσης ιερέας του Αρχανίου μετά την απελευθέρωση, άφησε απογόνους τον Γεώργιο, Δημήτριο και Αθανάσιο, οι οποίοι πήραν το επίθετο Παπαλέξης από την ιδιότητα(παπάς) του πατέρα τους Αλέξη.Οι απόγονοι του Γεωργίου και του Δημητρίου κράτησαν το Παπαλέξης. Ο Αθανάσιος, μικρότερος υιός του παπα-Αλέξη έγινε και αυτός ιερέας και ιδρυτής της γενεαλογικής σειράς των Παπαθανασαίων, μιας και οι πέντε άρρενες απόγονοί του πήραν το επίθετο Παπαθανασίου.Ο πρώτος του όμως υιός σε μερικά έγγραφα μνημονεύεται και ως Παπαλέξης-Παπαθανασίου.  Ιερέας υπήρξε επίσης και ο Θεοφάνης Παπαθανασίου που διακόνησε μετά το Αρχάνι, στα Καλύβια  και στο Παγκράτι Λαμίας έως το 1956. Εγγονός του παπά-Φάνη είναι  δημοσιογράφος της ΝΕΡΙΤ με το ίδιο ονοματεπώνυμο. 
Ο Κων/νος Παπαθανασίου(1884-1950)  Γεν. Αρχίατρος, ήταν μέλος της Εταιρείας Ψυχικών Ερευνών του Άγγελου Τανάγρα και δεινός ραβδοσκόπος. Μάλιστα έλεγε πως πίσω από το σπίτι των Κακαβαίων  έρρεε μεγάλος υπόγειος  ποταμός. Επίσης με δική του πρωτοβουλία και δαπάνη αναδείχθηκε η Ιαματική πηγη(Λουτρά) Αρχανίου
Τέλος οι  Παπαθανασαίοι απέκτησαν μεγάλη ακίνητη περιουσία  στο Παγκράτι Λαμίας όπου και μετώκησαν. Ο δε κεντρικότερος δρόμος στην εν λόγω συνοικία, φέρει το όνομά τους: οδός Παπαθανασίου.  





O Aρχίατρος Κων/νος Παπαθανασίου. 

Η εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα στα λουτρά Αρχανίου προς τιμήν του Κων/νου Παπαθανασίου(1884-1950).

Ο δημοσιογράφος της ΝΕΡΙΤ  Φάνης Παπαθανασίου εγγονός του παπά-Φάνη Παπαθανασίου.


Ο πλάτανος στην Τσαρτσάρα.

Με το βέλος σημειώνεται ο πλάτανος στην Τσαρτσάρα, γερασμένος απ' το βάρος των χρόνων, στο βάθος ο νερόμυλος του Μουστερή, και πίσω το Δημοτικό σχολείο.
Ο πλάτανος στην Τσαρτσάρα.

-Ποιός είναι ωρέ, ο πλάτανος ο μέγας στην Τσαρτσάρα,
που στα χωριά τον μελετάν, τον λεν στα βιλαέτια,
και που τον κουβεντιάζουνε σ' ολόβολο τ' Αρχάνι,
σ' αυτούς τους μαχαλάδες του, στους τρείς τους μαχαλάδες,
στον μαχαλά στον μεσιανό, στον πέρα και στον δώθε;
-Αυτός είναι ο πλάτανος ο μέγας στην Τσαρτσάρα,
που 'ναι πλάι στο μυλάυλακο, στης ποταμιάς τον όχτο,
που 'χει τα χρόνια τα πολλά και τους καιρούς περίσσιους.
Ορθός στον κάμπο στέκεται κι ολόγυρα βιγλίζει
και πρασινολογάει γλυκά και χαίρεται την πλάση,
με τις ριζούλες στο νερό, χειμώνα-καλοκαίρι.
Είναι το μπόγι του τρανό, τρανό και απλωμένο,
δασιά έχει τα κλωνάρια του και πυκναραδιασμένα,
τα μήλα του αερολυγάν, τα φύλλα του θροίζουν
και η ψηλή κορφάδα του, που πάγει κι όλο πάει,
κρούει κι ακουμπάει στους ουρανούς και χάνεται στα νέφια,
στα νέφια και στα σύγνεφα και στις βαριές αντάρες.
Σαν παίρνει ο χινόπωρος και γδύνεται η φύση,
ρίχνει κι ο μέγα-πλάτανος το ρούχο το παλιό του,
πετάει την πρασινάδα του, ρεύει τη φυλλουριά του,
χιονούρες τον πλακώνουνε, χαλάζια τόνε βρίσκουν,
βοριάδες άγριοι τον βαρούν κι αγέρηδες τον δέρνουν,
μες τον χειμώνα τον βαρύ, κι όμως ανασαλεύουν,
σιουρίζουν τα κλωνάρια του, σαν ξέγυμνα κατάρτια,
κι αυτός παίζει με τον χιονιά, το χιόνι κάπα του έχει,
έχει τα παγοκρούσταλλα στολίδια στο κορμί του,
έχει κι αυτό το φύσημα του αγεριού σαν χάδι,
που μολογές το λέν παλιές, απ' των καιρών τα βάθη.
Μα σαν πλακώνει η άνοιξη, πάλι ξαναφουντώνει,
πάλι γίνεται ολόχλωρος με τα πλατιά του φύλλα
κι ολόγυρα απ΄τη ρίζα του κι απ' το χοντρό κορμί του,
σκορπίζει πλούσια τη δροσιά, παχύ τον ίσκιο απλώνει.
Κι έρχονται τα πετούμενα, φτάνουν τ' αγριοπούλια,
σταίνουν στις τσάκες του φωλιές, στα δίχαλά του κούρνιες
και μέσα εκεί στο γέρικο κουφαλιαστό κορμί του
υφαίνει κάνας υφαντής και πλέκει καμιά αράχνη,
υφαίνουν το υφασίδι τους, πλέκουνε το πανί τους.
Από κλαρί σ' άλλο κλαρί μέσα πηδά η βερβέρα
κι απ' όξω, εκεί π' απλώνονται γυμνά στις άκρες ράμνα,
ζαρίστρα έχει ο κεφαλάς, τιρνέκι ο αιτομάχος,
λημέρι κι ο καρακαξάς κι η ολόξανθη τσικτσίδα,
ν' αρπάξουν το κυνήγι τους, να πιάσουν την ταγή τους,
στη φλούδα πάνε κι έρχονται βρωμούσες κι αρασίζουν
κι η ταρταρούγα περπατά στον ίσκιο του κι εκείνη.
Όλη τη μέρα έχει χαρά, τη νύχτα, την αυγούλα
και το καταμεσήμερο χαρά και τότε έχει,
που του κρατάνε συντροφιά τα πλάσματα της πλάσης,
τη μέρα μες τα φύλλα του λαλεί η τσιροβάτια,
τη νύχτα τα παράπονα σκορποβολάει ο γκιώνης,
την κονταυγούλα έρχεται και τραγουδάει τ' αιδόνι
και το καταμεσήμερο φτάνει άλλος και το λέει,
το λέει ο νεροκότσυφας στης ρεματιάς το φρύδι,
στης ρεματιάς της δροσερής και της πολυνερούσας,
μεριά χαίρεται ο κότσυφας κι απ' τη μεριά την άλλη
χαίρεταο ο γραντζέολας στη λούμη και στη νώπη,
στο ξόχθι σκούζει ο βάτραχος κι αυτή η νεροχελώνα
πάει στα νερά, όπου βούλεται, και χάνεται στα μούσκλια.
Στη σκιά σταλίζουν πρόβατα, στη σκιά σταλίζουν γίδια
και με γλυκά λαλήματα και με γλυκά τραγούδια
τα ξεμεσημεριάζουνε τ' ασίγαστα τζιτζίκια.
Και ο δραγάτης έρχεται μεσ' στο χλωρό του κόρφο
και σταινει το τσαρδάκι του, φκιάνει τη δραγασιά του
και ξαγναντευει απο ψηλά τις σπαρμουδιές στον κάμπο.
Αυτού ο διαβάτης στέκεται, αυτού κι ο χερομάχος
και ξαποσταίνουν μια σταλιά, ανάκαρα λαβαίνουν
και λεν' ευχές νά 'χει ζωή, για τη δροσιά που παίρνουν.
Κάτου απ' τον τόπο του έκατσαν αρματολοί και κλέφτες
και κρέμασαν τ' αρμούτια τους στα κλώνια του ένα γύρα
κι έγυραν και ξαπόστασαν και πήραν λίγον ύπνο
κι αυτός τους ενανούρισε μ' ένα απαλό φουρφούρι
και μ' ένα γλυκοτράγουδο, χαρούμενο τραγούδι,
που 'λεγε για τη λευτεριά, για το ξεσκλάβωμά τους.
Ποιός ξέρει τί αφουγκράστηκε, ποιός ξέρει και τι είδε,
μέσα στο διάβα το μακρύ, στο διάβα της ζωής του
και τα κρατά πια μυστικά και μέσα στη γαργάρα
της ποταμιάς τα μολογά κι εκείνη τραγουδώντας
τα πάει εδώ, τα πάει εκεί στο νεροκύλισμά της
και μές στο τρίσβαθο ύστερα το πέλαγος τα χύνει
και θάβονται στα στήθια του και χάνονται και πάνε.
Αλλά τα χρόνια πέρασαν κι από το γερατίκι
έγειρε και καμπούριασε και το χλωμό κορμί του
παρασαρκίδες γιόμωσε, χοντρές παρασαρκίδες,
ανάριεψαν οι κλώνοι του, έρεψε η λεβεντιά του
κι αυτήνη η κορφάδα του, αποσταμέν' η δόλια,
γέρνει ξέπνοα δεξιά-ζερβά, στο φύσημα τ' αγέρα,
σα να του λέει πως έφτασε το ψυχομαχητό του.
Ούτε τζιτζίκι έρχεται να κάτσει, όπως πρώτα,
μες στις χλωμές τις πύκνες του, ούτε τριζόνι φτάνει
στο ρίζωμά του για να πεί νυχτερινό τραγούδι,
μόνο κ'ανα περαστικό πουλί στέκεται λίγο
σ' αυτόν και φεύγει γλήγορα και σ' άλλες τούφες πάει.
Κάποιες φωλιές του απόμειναν, εδώ κι εκεί στους κλώνους,
έρημες κι ακατοίκητες, γλυκά του απομεινάρια,
που μαρτυράνε την παλιά και την καλή ζωή του.
-Πάλιωσες, γέρο-πλάτανε, τα σώτα σου έχουν φτάσει
και καρτερείς τον θάνατο, προσμένεις τη θανή σου
και σα θα έρθει η στιγμή και η στερνή σου ώρα
κι ο σάρακας, πια σκέλεθρο, στο χώμα σε γκρεμίσει,
μη χλίβεσαι ότι απόμεινες έρμος και μοναχός σου,
θα σε μοιρολογήσουνε τα φύλλα με το θρό τους,
δάκρυα τα κορδομπούλια σου πικρά θ' ανασταλάξουν
και το πεσμένο μπόγι σου, το ξέψυχο κορμί σου
θα 'ρθούνε οι υφαντήδες σου και οι αράχνες να το ντύσουν,
με σάβανο οι υφαντήδες σου και με λαγάρ' οι αράχνες,
με κρέπι αραχνούφαντο κι αλαφροκαμωμένο,
νά 'ναι αλαφρός κι ο ύπνος σου, ο ύπνος της θανής σου.

Γιάννης Αν. Σαντάρμης.


Ο πλάτανος στην Τσαρτσάρα.=ονομαστός και μεγαλοπρεπής πλάτανος στην άκρη νότια πλευρά του χωριού Αρχανίου της δυτικής Φθιώτιδας, στους πρόποδες της Όθρυος.Η ονομασία του προέρχεται από ηχοποιημένη λέξη, από τον ήχο δηλ. που έκανε το νερό στο κύλισμά του, στο σημείο εκεί του αυλακιού, τσαρ-τσάρ.Ο πλάτανος, απ' τον χοντρό κορμό του, έδειχνε οτι είχε μεγάλη ηλικία.Δέσποζε μόνος του στην άθαμνη όχθη της ρεματιάς ενώ σε αρκετή απόσταση άρχιζαν άλλοι πλάτανοι.Απ' την κορυφή του μυλαύλακου έβλεπε όλον τον κάμπο, που απλωνόταν μπροστά του.Το μυλαύλυκο ήταν μεγάλη ρεματιά, πλάτους 2-2,5 μέτρων, που και το καλοκαίρι με το άφθονο νερό του ποτίζονταν χιλιάδες στρέμματα καλλιεργήσιμης γής, με ταυτόχρονη πότιση από 5-6 ποτιστές, την διανομή του οποίου την έκανε ο υδρονομέας(νεροφόρος).Το νερό του πήγαζε από την Όθρυ, με το οποίο επάνω και κάτω από το χωριό, λειτουργούσαν δύο νερόμυλοι, ως το 1970, του Μήτσου Κακάβα και του Θανάση Μουστερή, αντίστοιχα.Η δροσιά του το καλοκαίρι ήταν παροιμιώδης.Τι αεράκι δροσερό φυσούσε  εκεί απο κάτω!Ήταν απλωμένος ο πλάτανος και έρριχνε πολύ ίσκιο.Ίσκιωνε τους κατοίκους του χωριού που στέκονταν λίγο να ξειδρώσουν, πηγαινοερχόμενοι στις δουλειές τους.Δρόσιζε και τους ξένους περαστικούς.Ξεμεσημέριαζαν από κάτω του πρόβατα και γίδια, τα δε χοντρά και φουντωμένα κλαδιά του αποτελούσαν κατοικία πουλιών, τζιτζικιών, τρωκτικών, μυρμηγκιών και αραχνών.Δίπλα του στα νερά της ρεματιάς, λημέριαζε μια άλλη ανομοιογενής κοινωνία, νεροχελώνες, βάτραχοι, κάβουρες, ποταμίσια ψάρια, νερόφιδα.Στις χλοερές όχθες της, άλλος λαός σύχναζε, χελώνες ξηράς, σαύρες πράσινες, λιβελλούλες γαλαζόφτερες, πεταλούδες, πυγολαμπίδες, τριζόνια, το άλογο της Παναγιάς.Αλλά, πόσοι και πόσοι αρματωλοί και κλέφτες δεν δτάθηκαν στον ίσκιο του, να ξεκουραστούν λίγο και να ακουμπήσουν στον κορμό του τα τουφέκια τους.Το Αρχάνι συμμετείχε στον απελευθερωτικό αγώνα με 67 παλικάρια του.   

Κατάστασις μισθωμάτων και οφειλετών 1925-1930.

Τα χειρόγραφα που ακολουθούν προέρχονται απο οικογένεια του Αρχανίου που κατείχε αρκετά μεγάλη έκταση γης στο χωριό, και αναφέρονται στα οφειλόμενα μισθώματα των ετών 1925-1930, από κατοίκους που χρησιμοποιούσαν την προαναφερόμενη έκταση κυρίως για την βόσκηση των ζώων τους.Μελετώντας την κατάσταση μπορούμε να διαπιστώσουμε με βάση τόσο την αρχική οριζόντια στήλη στην οποία περιγράφονται τα είδη των ζώων και τα έτη βόσκησης-ενοικίασης, όσο και τις κάθετες στήλες που αναφέρονται τα ποσά των μισθωμάτων, τον όγκο και το είδος της κτηνοτροφικής ενασχόλησης του κάθε ενός που συμπεριλαμβάνεται στην λίστα.
Η κτηνοτροφία στον ζωτικό χώρο του Αρχανίου ήταν από τις βασικές δραστηριότητες των κατοίκων, όχι μόνο μετεπαναστατικά-δες http://arhanion.blogspot.gr/2013/09/1840.html - αλλά και κατά τους αρχαίους χρόνους.



Εκλογικός κατάλογος Αρχανίου 1928.




      ΠΗΓΗ
  • Γενικα Αρχεια του Κρατους Ν. Φθιωτιδος